Trong hệ thống thuế Việt Nam, thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đóng vai trò quan trọng không chỉ trong việc đóng góp ngân sách quốc gia mà còn là công cụ điều tiết tiêu dùng xã hội. Tuy nhiên, đây là một loại thuế phức tạp với các quy định khắt khe về đối tượng, thời điểm tính thuế và các trường hợp miễn giảm.
Hiểu rõ thuế tiêu thụ đặc biệt là gì và danh sách các mặt hàng thuộc diện chịu thuế sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch kinh doanh và tránh các rủi ro pháp lý về báo cáo thuế.
1. Thuế tiêu thụ đặc biệt là gì?
Thuế tiêu thụ đặc biệt là một loại thuế gián thu, đánh vào một số hàng hóa, dịch vụ nhất định nằm trong danh mục Nhà nước cần điều tiết sản xuất hoặc hướng dẫn tiêu dùng.
Vì là thuế gián thu, người nộp thuế (doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu hoặc cung ứng dịch vụ) sẽ cộng khoản thuế này vào giá bán. Cuối cùng, người tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ đó mới thực sự là người chịu thuế thông qua giá mua cuối cùng.
Mục đích của thuế tiêu thụ đặc biệt:
- Điều tiết tiêu dùng: Hạn chế tiêu thụ các sản phẩm có hại cho sức khỏe (thuốc lá, rượu bia) hoặc hàng hóa xa xỉ không thiết thực (xe hơi đắt tiền, du thuyền).
- Tăng thu ngân sách: Các mặt hàng chịu thuế TTĐB thường có giá trị cao hoặc số lượng tiêu thụ lớn, mang lại nguồn thu ổn định cho Nhà nước.
- Đảm bảo công bằng xã hội: Người có thu nhập cao sử dụng hàng xa xỉ sẽ đóng góp nhiều thuế hơn cho xã hội.
2. Các đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt mới nhất 2026
Theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt hiện hành và các quy định bổ sung cập nhật đến năm 2026, đối tượng chịu thuế được chia làm hai nhóm chính: Hàng hóa và dịch vụ.
2.1 Nhóm hàng hóa chịu thuế
- Thuốc lá: Bao gồm thuốc lá điếu, xì gà và các dạng thuốc lá thành phẩm khác dùng để hút, hít, nhai, ngậm.
- Rượu và bia: Tất cả các loại rượu (bao gồm rượu thuốc, rượu vang) và bia (bia hơi, bia chai, bia lon).
- Xe ô tô dưới 24 chỗ: Bao gồm ô tô vừa chở người vừa chở hàng, ô tô thiết kế có từ 2 hàng ghế trở lên, có vách ngăn cố định giữa khoang chở người và khoang chở hàng.
- Xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh: Có dung tích xi lanh trên $125cm^3$.
- Tàu bay (Máy bay) và Du thuyền: Sử dụng cho mục đích dân dụng.
- Xăng các loại: Xăng khoáng, xăng sinh học và các chế phẩm để pha chế xăng.
- Điều hòa nhiệt độ: Loại có công suất từ 90.000 BTU trở xuống.
- Bài lá: Các loại bài bộ dùng để giải trí.
- Vàng mã, hàng mã: Trừ các loại dùng làm đồ chơi trẻ em hoặc đồ dùng dạy học.
2.2 Nhóm dịch vụ chịu thuế
- Kinh doanh vũ trường: Hoạt động giải trí nhảy múa tại các cơ sở chuyên doanh.
- Kinh doanh Karaoke, Massage: Dịch vụ thư giãn, giải trí có thu phí.
- Kinh doanh Casino, Trò chơi điện tử có thưởng: Bao gồm các loại máy jackpot, máy đánh bài.
- Kinh doanh đặt cược: Đua ngựa, đua xe, và các hình thức đặt cược khác được pháp luật cho phép.
- Kinh doanh Golf: Bao gồm bán thẻ hội viên và vé chơi golf.
- Kinh doanh Xổ số: Các loại hình xổ số kiến thiết, xổ số điện toán.
3. Các đối tượng KHÔNG thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt
Doanh nghiệp cần lưu ý một số trường hợp đặc biệt không phải chịu thuế TTĐB để tối ưu hóa chi phí:
- Hàng hóa do cơ sở sản xuất, gia công trực tiếp xuất khẩu hoặc bán, ủy thác cho cơ sở kinh doanh khác để xuất khẩu.
- Hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài vào khu phi thuế quan, hoặc hàng hóa từ nội địa bán vào khu phi thuế quan (chỉ dùng trong khu phi thuế quan).
- Xe cứu thương, xe chở phạm nhân, xe tang lễ, xe thiết kế chuyên dụng cho người tàn tật.
- Tàu bay, du thuyền dùng cho mục đích kinh doanh vận chuyển hàng hóa, hành khách, khách du lịch và mục đích an ninh quốc phòng.
4. Cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt cơ bản
Công thức tính thuế tiêu thụ đặc biệt căn bản như sau:
Thuế TTĐB = Giá tính thuế TTĐB x Thuế suất
Trong đó:
- Giá tính thuế TTĐB: Là giá bán ra chưa có thuế TTĐB, thuế VAT và thuế bảo vệ môi trường (nếu có).
- Thuế suất: Tùy thuộc vào từng loại hàng hóa, dịch vụ cụ thể theo biểu thuế hiện hành. Ví dụ, rượu bia và thuốc lá thường có mức thuế suất rất cao (từ 35% đến 75% hoặc hơn).
5. Những khó khăn doanh nghiệp thường gặp khi tự khai báo thuế TTĐB
Việc quản lý và kê khai thuế TTĐB đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối vì:
- Thời điểm tính thuế: Đối với hàng hóa là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu, đối với dịch vụ là thời điểm hoàn thành việc cung ứng. Chỉ cần sai lệch thời điểm, doanh nghiệp có thể bị phạt chậm nộp.
- Hồ sơ hoàn thuế: Thủ tục hoàn thuế TTĐB cho hàng tạm nhập tái xuất hoặc hàng dùng làm nguyên liệu sản xuất hàng xuất khẩu cực kỳ phức tạp.
- Chính sách thay đổi: Năm 2026, nhiều dự thảo về việc tăng thuế suất đối với đồ uống có đường đang được thực thi, đòi hỏi kế toán phải cập nhật liên tục.
Thay vì tự vận hành bộ máy kế toán cồng kềnh và đối mặt với rủi ro sai sót, nhiều doanh nghiệp hiện nay ưu tiên lựa chọn các đơn vị dịch vụ uy tín. Một sai sót nhỏ trong tính thuế TTĐB có thể dẫn đến khoản phạt hàng trăm triệu đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng vốn của công ty.
Thuế tiêu thụ đặc biệt là một phần không thể tách rời trong hoạt động sản xuất kinh doanh các mặt hàng đặc thù. Việc nắm vững kiến thức về đối tượng chịu thuế và cách tính thuế sẽ giúp doanh nghiệp vận hành trơn tru và bền vững.
Dịch vụ báo cáo thuế, dịch vụ kế toán tại Kế toán Anh Minh hy vọng qua bài viết này, quý doanh nghiệp đã có cái nhìn rõ nét nhất về các quy định liên quan đến thuế TTĐB. Chúng tôi hiểu rằng quản lý thuế là một thách thức lớn, chính vì vậy, Kế toán Anh Minh luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn để tối ưu hóa quy trình kê khai, đảm bảo tính tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi tài chính tốt nhất cho doanh nghiệp.
Bạn có đang thắc mắc về mức thuế suất cụ thể cho mặt hàng mà công ty mình đang kinh doanh không? Hãy để lại thông tin để Kế toán Anh Minh hỗ trợ tư vấn chuyên sâu ngay hôm nay!
